• Fundacja rodzinna to nowa forma prawnego zabezpieczenia interesów majątkowych firm rodzinnych.
• Fundacja rodzinna jest to podmiot prawny, który ma za zadanie zgromadzenie majątku, zarządzanie nim w interesie beneficjentów oraz przekazywanie im korzyści od momentu powstania.
• Fundacja rodzinna może być założona przez osobę fizyczną, posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych.

Biorąc powyższe pod uwagę, można w prosty sposób odpowiedzieć, czym jest fundacja – to osoba prawna utworzona przez fundatora w celu gromadzenia i zarządzania majątkiem rodzinnym oraz wypłacania świadczeń beneficjentom, zgodnie z wolą fundatora (zawartą w akcie założycielskim) i zasadami określonymi w ustawie.

Szczegółowy cel fundacji rodzinnej

Cel określa art. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326) – w przypadku ustanowienia: „Fundacja rodzinna jest osobą prawną ustanowioną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na ich rzecz, zgodnie z wolą fundatora”, co świadczy o atrakcyjności fundacji rodzinnej.

Założenie fundacji rodzinnej

Krok 1: Opracowanie statutu fundacji rodzinnej

Statut to kluczowy dokument określający fundację rodzinną (zawarty w akcie założycielskim):

• nazwę i siedzibę fundacji rodzinnej wskazujemy przy ustanowieniu fundacji rodzinnej
• cele fundacji rodzinnej,
• zasady zarządzania majątkiem fundacji rodzinnej,
• krąg beneficjentów fundacji rodzinnej i sposób wypłaty świadczeń,
• strukturę organów fundacji rodzinnej (zarząd fundacji rodzinnej, rada protektorów fundacji rodzinnej, zgromadzenie beneficjentów fundacji rodzinnej).

Statut Fundacji rodzinnej musi mieć formę aktu notarialnego (Art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326): „Statut fundacji rodzinnej sporządza się w formie aktu notarialnego.”).

Krok 2: Wniesienie funduszu założycielskiego określamy przy ustanowieniu fundacji rodzinnej

• Minimalny majątek fundacji rodzinnej to 100 000 zł,
• Może mieć formę pieniężną lub niepieniężną (np. udziały, nieruchomości, papiery wartościowe).

Krok 3: Ustanowienie organów fundacji

Ustanowienie organów następuje:

• przez fundatora przy tworzeniu fundacji,
• w statucie określa się ich skład, kadencję, kompetencje i zasady działania.

Kto może być fundatorem fundacji rodzinnej?

Fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna, która:

• posiada pełną zdolność do czynności prawnych (czyli jest pełnoletnia i nieubezwłasnowolniona),
• działa za życia (poprzez akt założycielski w formie aktu notarialnego) lub po śmierci (poprzez testament sporządzony w formie aktu notarialnego).

Ilu może być fundatorów fundacji rodzinnej?

1. Jeden fundator – najczęstszy przypadek (np. właściciel firmy rodzinnej).
2. Wielu fundatorów – np. małżonkowie lub rodzeństwo mogą wspólnie założyć fundację rodzinną, jeśli wszyscy złożą zgodne oświadczenie o jej ustanowieniu w tym samym akcie notarialnym przy ustanowieniu fundacji rodzinnej

Jeśli fundacja rodzinna jest ustanawiana w testamencie, może mieć tylko jednego fundatora, ponieważ testament jest czynnością osobistą i nie można go sporządzić wspólnie (zgodnie z art. 941 Kodeksu cywilnego).

Organy fundacji rodzinnej

Organy fundacji rodzinnej to:

• zarząd – prowadzi sprawy fundacji,
• radę protektorów – organ nadzoru należący do organów fundacji (obowiązkowa, jeśli liczba beneficjentów > 25),
• zgromadzenie beneficjentów – reprezentacja beneficjentów.

Rejestr fundacji rodzinnej

Rejestr fundacji rodzinnej zawiera miedzy innymi:

1. Numer fundacji rodzinnej i data wpisu,
2. Nazwa fundacji rodzinnej,
3. Siedziba i adres,
4. Dane fundatora (lub fundatorów),
5. Informacje o organach fundacji:
   • skład zarządu,
   • rada protektorów (jeśli jest),
   • zgromadzenie beneficjentów (jeśli jest),
6. Wysokość wniesienia funduszu założycielskiego,
7. Zakres reprezentacji fundacji (kto może podpisywać umowy itp.),
8. Informacje o zmianach w statucie, organach lub siedzibie,

Cel rejestru fundacji rodzinnej

Rejestr fundacji rodzinnej ma potwierdzać, że fundacja:

• posiada osobowość prawną,
• działa zgodnie z ustawą,
• ma ujawnione organy i dane kontaktowe.

Beneficjenci fundacji rodzinnej

Beneficjenci fundacji rodzinnej to kluczowy element jej funkcjonowania – to właśnie oni otrzymują świadczenia (np. pieniądze, udziały, wsparcie finansowe, nieruchomości) których fundacja rodzinna uposaża zgodnie z wolą fundatora.

Kto może być beneficjentem fundacji rodzinnej?

Beneficjentem fundacji rodzinnej może być:

• osoba fizyczna (np. członek rodziny fundatora, ale też osoba niespokrewniona),
• organizacja pożytku publicznego (np. fundacja charytatywna),
• w wyjątkowych sytuacjach — sam fundator, jeśli przewidziano to w statucie.

Nie ma wymogu pokrewieństwa — beneficjentem może być ktokolwiek, kogo fundator wskaże w statucie lub w tzw. liście beneficjentów fundacji rodzinnej.

Opodatkowanie fundacji rodzinnej

• Fundacja rodzinna korzysta z podmiotowego zwolnienia z podatku dochodowego (CIT).
• Sama fundacja rodzinna zwolniona jest z podatku dochodowego tak długo jak prowadzi działalność w zakresie przewidzianym ustawą.
• Dochody fundatora oraz beneficjenta otrzymane z fundacji rodzinnej, jako podlegające przepisom o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Prawo spadkowe – sukcesja w fundacji rodzinnej

• Ustawa o fundacji rodzinnej nowelizuje przepisy prawa spadkowego dotyczące zachowku.
• Fundusz założycielski fundacji rodzinnej jest uwzględniany przy obliczaniu zachowku, jeśli fundacja nie została ustanowiona w testamencie.
• Fundacja rodzinna umożliwia efektywne zarządzanie rodzinnym majątkiem, zapewniając długoterminową stabilność finansową oraz kontrolę nad dziedziczeniem i sukcesją.

Zarządzanie fundacją rodzinną

• Fundacja rodzinna funkcjonuje na podstawie sporządzonego statutu, który zawiera kluczowe informacje, takie jak: nazwa fundacji rodzinnej, siedziba fundacji rodzinnej, cel działania fundacji rodzinnej, beneficjenci fundacji rodzinnej, zasady listy beneficjentów, czas trwania, wartość funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej , organy fundacji fundacji rodzinnej i ich kompetencje.
• Zarządzanie fundacją rodzinną może być powierzone profesjonalnemu zarządowi lub radzie nadzorczej.
• Fundacja rodzinna może być zarządzana przez rodzinę i służyć jako platforma do koordynowania działań biznesowych, inwestycji oraz działań filantropijnych.

Wyzwania i ograniczenia fundacji rodzinnej

• Konieczność zgromadzenia kwoty co najmniej 100 000 zł, która musi zasilić majątek fundacji rodzinnej.
• Zakaz wycofywania środków wprowadzonych na pokrycie majątku fundacji rodzinnej.
• Wypłaty świadczeń wypracowanych przez fundację rodzinną podlegają ograniczeniom.

Działalność fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna nie może prowadzić zwykłej działalności operacyjnej, ale może wykonywać tylko określone czynności, miedzy innymi:

1. Zbywanie mienia (np. sprzedaż nieruchomości, udziałów, akcji),
2. Najem, dzierżawa lub udostępnianie mienia,
3. Udzielanie pożyczek:
   • spółkom, w których posiada udziały lub akcje,
   • beneficjentom fundacji,
4. Przystępowanie do spółek, funduszy, trustów,
5. Obrót papierami wartościowymi, instrumentami finansowymi,
6. Inwestowanie w nieruchomości, udziały, akcje, obligacje itp.,

Zobowiązania fundacji rodzinnej

• Fundacja rodzinna odpowiada całym swoim majątkiem za swoje zobowiązania.
• Fundator i beneficjenci nie odpowiadają za zobowiązania fundacji – ich majątek jest odrębny.
• Wyjątek: fundacja może odpowiadać za długi fundatora powstałe przed jej utworzeniem, jeśli majątek fundatora został do niej wniesiony (na zasadach określonych w ustawie).

Wsparcie w zakresie fundacji rodzinnej

• Nasz doświadczony zespół prawników zapewni nie tylko profesjonalną pomoc, ale także skuteczną realizację Państwa celów związanych z utworzeniem fundacji.
• Kroki do założenia fundacji rodzinnej: Pierwsza konsultacja, gdzie omawiamy Państwa potrzeby i cele związane z utworzeniem fundacji, Opracowanie planu zarządzania majątkiem, Składanie wniosku o rejestrację w sądzie rejestrowym.
• Zapraszamy do skorzystania z naszej kompleksowej oferty dotyczącej założenia fundacji rodzinnej.

FAQ – Fundacja Rodzinna

Ostatecznie fundacja rodzinna otrzymała jednak możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, co wiązało się z preferencjami podatkowymi. Rozciągnięto je także na zwolnienia podatkowe dotyczące zbywania mienia, w tym akcji i udziałów.

Deklaracje między Ministerstwem Finansów a przedsiębiorcami

Podczas prac nad ustawą o fundacjach rodzinnych zawarto swoisty „kontrakt” między Ministerstwem Finansów a przedsiębiorcami. Z jednej strony padła obietnica niezmienności przepisów, choć nie została ona ujęta w formie pisemnej. Z drugiej strony, oczekiwano, że przyszli fundatorzy będą mieli jasność co do celów, które fundacja rodzinna powinna realizować. Kluczowym celem miało być zapewnienie ciągłości firm rodzinnych i ich funkcjonowania przez pokolenia.

Obecnie sytuacja stała się bardziej skomplikowana. Ministerstwo Finansów podejrzewa, że fundacje rodzinne mogą nie być wykorzystywane wyłącznie do celów sukcesyjnych, chociaż nie ma jeszcze wystarczających danych, aby to potwierdzić. Tego typu wątpliwości prowadzą do sytuacji, w której z jednej strony mamy obietnicę niezmienności przepisów, a z drugiej – potrzeba ich doprecyzowania.

Jakie rozwiązania są możliwe?

W tym przypadku kluczowe będzie zdroworozsądkowe podejście i uwzględnienie interesu państwa. Należy zastanowić się nad wprowadzeniem zmiany w przepisach, które pozwolą na usunięcie niejasności, ale jednocześnie nie będą one nakładały dodatkowych obciążeń na przedsiębiorców. W szczególności należy doprecyzować dwie istotne kwestie: opodatkowanie zbywania mienia przez fundację rodzinną oraz potencjalną daninę solidarnościową od świadczeń wypłacanych beneficjentom.

Opodatkowanie zbywania mienia przez fundację rodzinną

Jednym z głównych wyzwań jest opodatkowanie transakcji związanych ze zbywaniem mienia przez fundację rodzinną, zwłaszcza akcji i udziałów. Dotychczasowy „test wyłącznego zamiaru fundatora”, który miał decydować o zwolnieniu z CIT w przypadku takich transakcji, budził kontrowersje.

W miejsce tego testu warto wprowadzić rozsądny okres czasowy, przykładowo dwa lata, w ramach którego fundacja rodzinna nie będzie podlegała opodatkowaniu. Preferencje podatkowe mogłyby dotyczyć także akcji i obligacji spółek publicznych, pod warunkiem że nie byłyby one powiązane z fundatorem lub beneficjentami zgodnie z przepisami o cenach transferowych.

Danina solidarnościowa

Kolejną kwestią, która budzi kontrowersje, jest wprowadzenie daniny solidarnościowej od świadczeń wypłacanych beneficjentom fundacji rodzinnej. Celem fundacji rodzinnej jest umożliwienie skutecznej sukcesji, a przedsiębiorcy, którzy wybierają tę formę, godzą się na wyższe obciążenie podatkowe niż w przypadku tradycyjnego dziedziczenia.

Dlatego wprowadzenie dodatkowego podatku w postaci daniny solidarnościowej wydaje się być niesprawiedliwe i niewłaściwe z punktu widzenia celu fundacji rodzinnej. Obecna sytuacja fundacji rodzinnych wymaga doprecyzowania przepisów, które umożliwią ich skuteczne działanie w zgodzie z celami sukcesji i ochrony majątku rodzinnego.

Kluczowe jest jednak to, aby nie nakładać dodatkowych obciążeń podatkowych na przedsiębiorców, którzy wybierają tę formę organizacji. Wprowadzenie rozsądnych zmian w przepisach podatkowych, bez dodatkowego obciążania przedsiębiorców, może przyczynić się do dalszego rozwoju fundacji rodzinnych w Polsce.

Zwolnienie z CIT a dywidendy krajowe

Fundacje rodzinne korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) w zakresie działalności określonej w ustawie o fundacji rodzinnej. Obejmuje to m.in. przystępowanie i uczestnictwo w spółkach handlowych, a zatem również otrzymywanie dywidend. Dywidenda otrzymana przez fundację rodzinną od krajowej spółki zależnej nie podlega opodatkowaniu CIT.

Oznacza to, że spółka wypłacająca dywidendę nie jest zobowiązana do pobierania i odprowadzania zryczałtowanego 19-procentowego podatku od dywidendy. Stanowisko to zostało potwierdzone przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacjach indywidualnych, np. w interpretacji z lipca 2024 r. (sygn. 011-KDIB1-2.4010.292.2024.1.MKl).

Problem z dywidendami zagranicznymi

Sytuacja komplikuje się w przypadku dywidend wypłacanych przez zagraniczne spółki zależne. O ile samo uczestnictwo fundacji rodzinnej w zagranicznych spółkach mieści się w zakresie działalności zwolnionej z CIT, o tyle zagraniczne przepisy mogą nakładać obowiązek pobrania podatku u źródła w kraju wypłaty dywidendy. W efekcie fundacja otrzymuje dywidendę pomniejszoną o podatek pobrany za granicą.

Możliwość odliczenia podatku zapłaconego za granicą

W standardowej sytuacji polski podatnik CIT ma możliwość odliczenia podatku zapłaconego za granicą od podatku należnego w Polsce. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć części podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany za granicą. W przypadku fundacji rodzinnej pojawia się dodatkowe wyzwanie – ponieważ fundacja ta co do zasady jest zwolniona z CIT, nie zawsze występuje podatek należny, od którego można dokonać odliczenia.

Opodatkowanie fundacji rodzinnej występuje jedynie w określonych przypadkach, m.in.:

• w odniesieniu do dochodów z najmu składników majątku wykorzystywanych przez fundatora, beneficjenta lub podmiot powiązany (19%),
• od dochodów z działalności gospodarczej wykraczającej poza zakres dozwolony przez ustawę (25%).

W konsekwencji odliczenie podatku zagranicznego może dotyczyć wyłącznie sytuacji, w których fundacja faktycznie podlega opodatkowaniu CIT.

Odliczenie podatku zagranicznego może nastąpić od podatku obliczonego według stawki 25% lub 19% (o ile nie został on wcześniej odliczony od podatku należnego od świadczeń dla beneficjentów, opodatkowanego stawką 15%). Proporcja odliczenia powinna odpowiadać udziałowi zagranicznych dochodów fundacji w całości jej dochodów.

Klauzula ubruttowienia jako rozwiązanie

Aby uniknąć problemu podatku u źródła, fundacja rodzinna może zawrzeć z zagraniczną spółką umowę z tzw. klauzulą ubruttowienia (gross-up clause). W takim przypadku zagraniczna spółka zobowiązuje się do wypłacenia fundacji pełnej kwoty dywidendy, ponosząc ciężar podatku we własnym zakresie.

Znaczenie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania

Przy analizie możliwości odliczenia podatku zagranicznego kluczowe znaczenie mają postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych przez Polskę z innymi państwami. Mogą one przewidywać szczególne zasady dotyczące dywidend oraz określać, czy i w jaki sposób podatek zapłacony za granicą może być odliczony w Polsce.

Fundacje rodzinne mogą korzystać z preferencyjnego opodatkowania, jednak w przypadku dywidend zagranicznych pojawiają się wyzwania związane z podatkiem u źródła. Możliwość odliczenia zagranicznego podatku CIT istnieje, ale tylko w określonych sytuacjach, gdy fundacja rzeczywiście płaci podatek w Polsce.

Kluczowe jest również uwzględnienie zapisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ewentualne zastosowanie klauzuli ubruttowienia. Warto zatem dokładnie analizować skutki podatkowe przed podjęciem decyzji o inwestycjach zagranicznych fundacji rodzinnej.

W pierwszym roku funkcjonowania fundacji rodzinnej dużo przedsiębiorstw „rodzinnych” zdecydowało się na jej powołanie i obecnie rozpoczęło proces wnoszenia do fundacji mienia, aby rozpocząć realizację celów zawartych w statucie. Należy jednak pamiętać, że nie każdy składnik majątku rodzinnego może znaleźć się w tzw. fundacji rodzinnej.

Aktywa, których wniesienie do fundacji rodzinnej mogą rodzić negatywne skutki to np. przedsiębiorstwa prowadzone w formie jednoosobowej działalności gospodarczej przez fundatora fundacji lub przez osobę z najbliższej rodziny. Kluczowy jest tu aspekt braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej wykraczającej poza zakres wymieniony w ustawie o fundacji rodzinnej, gdyż właśnie w ustawie o fundacji rodzinnej zawarto katalog czynności, które fundacja rodzinna może prowadzić. Zasadniczo na podstawie ustawy o fundacji rodzinnej fundacja ma prawo osiągać przychody tzw. pasywne poprzez np. otrzymywanie m.in. np. dywidend ze spółek (których jest wspólnikiem) czy osiąganie przychodów z najmu lub dzierżawy składników mienia lub ich zbycia, co doprowadza do sytuacji, że tak długo jak fundacja rodzinna prowadzi działalność w zakresie wymienionym w ustawie, osiągane przez nią przychody są zwolnione z podatku CIT.

Wniesienie do fundacji rodzinnej przedsiębiorstwa jednoosobowego może więc oznaczać, że przedsiębiorstwo pozbawione zostanie możliwości kontynuacji swojej działalności operacyjnej w dotychczasowym zakresie, ponieważ nie będzie można kontynuować działalności w zakresie np. produkcji innej niż wskazana w ustawie. Jeżeli jednak fundacja rodzinna będzie prowadzić taką działalność, to nie będzie mogła skorzystać ze zwolnienia z podatku CIT, które przewiduje ustawa o fundacji rodzinnej, tak więc osiągane przychody będą opodatkowane podatkiem CIT według sankcyjnej stawki 25% bez prawa do ulg i zwolnień.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy rozważyć przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę handlową, a następnie wniesienie do fundacji rodzinnej jej udziałów.

Cele prywatne

Zasadniczo majątek rodzinny fundatora składa się z tzw.:

– mienia firmowego, które obejmuje papiery wartościowe, udziały i akcje w spółkach rodzinnych oraz nieruchomości (które np. generują przychody),

oraz

– mienia prywatnego – które wykorzystywane jest na własne cele, tj. dom zamieszkiwany przez fundatora czy środki transportu.

Zasadność wniesienia składników majątku prywatnego do fundacji rodzinnej

Prawnie brak jest przeciwwskazań dla takiego rozwiązania by składniki majątku tzw. prywatnego fundatora i innych członków jego rodziny były przenoszone do fundacji rodzinnej. Należy się jednak zastanowić nad zasadnością takiego rozwiązania, ponieważ – co należy przypomnieć – fundacja oprócz realizacji na rzecz swoich beneficjentów świadczeń pieniężnych, realizuje też świadczenia o charakterze niepieniężnym. Tak więc udostępniając swojemu beneficjentowi aktywa do korzystania zarówno długoterminowo jak i okazjonalnie dla celów podatkowych traktowane będzie podobnie jak świadczenia realizowane przez fundację rodzinną.

Tak więc to na fundacji ciążyć będzie obowiązek ustalenia wartości rynkowej tego świadczenia (np. czynszu najmu domu) oraz uiszczenia należnego podatku dochodowego od tej wartości tj., co najmniej 15% podatku CIT + możliwego podatku PIT w przypadku świadczeń realizowanych na rzecz dalszej rodziny fundatora.

Oczywiście w przypadku gdy dla fundatora celem ulokowania jakiegoś składnika majątku rodzinnego w fundacji rodzinnej jest jego ochrona lub zabezpieczenie to będzie to ważniejsze niż poniesienie określonych obciążeń podatkowych.

W przypadku jednak, gdy można pozwolić sobie na „elastyczność”, warto rozważyć najlepszy moment, by aktywa wykorzystywane na cele prywatne przenieść do fundacji rodzinnej.

Pamiętać przy tym należy, że istnieje również możliwość przeniesienia na fundację rodzinną określonych składników poprzez stosowny zapis w testamencie.

Jak więc postąpić? Jakie są zagrożenia?

Należy przede wszystkim brać pod uwagę i śledzić aktualne interpretacje podatkowe w zakresie fundacji rodzinnych, bo z nich można wywnioskować, jaka jest linia orzecznicza preferowana przez organy skarbowe.

Istnieją również, składniki majątku prywatnego, co do których organy skarbowe nie mają lub mają nieprecyzyjne stanowisko. Przykładem mogą tu być kryptowaluty, które dla organów skarbowych w dalszym ciągu nie są traktowane jak papiery wartościowe, więc obrót nimi nie mieści się w katalogu dozwolonej działalności gospodarczej czy nieruchomości oddane w najem krótkoterminowy, który wg. organów skarbowych nie korzysta ze zwolnienia z podatku CIT, podlegając tym samym opodatkowaniu wg sankcyjnej stawki 25%.

Na koniec należy również zwrócić uwagę na potencjalne zagrożenia. Przykład mogą stanowić tu nieruchomości rolne, tzn. fundacja rodzinna, co prawda nie korzysta z żadnych preferencji, zarówno przy nabyciu od fundatorów nieruchomości rolnych, jak i udziałów lub akcji w spółkach, które są właścicielami nieruchomości rolnych, lecz sama już decyzja o wniesieniu takich udziałów do fundacji rodzinnej powinna być podejmowana ze świadomością, że Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa może przysługiwać prawo pierwokupu tych udziałów. Co należy dodatkowo zaznaczyć, zawarcie jakiejkolwiek umowy z naruszeniem ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego skutkuje tym, że zawarta umowa jest nieważna.

Wydaje się więc, że w przypadku podjęcia decyzji o utworzeniu fundacji rodzinnej istotna jest rola bieżącego wsparcia w tym procesie przez wyspecjalizowane podmioty rozumiejące specyfikę fundacji.

Fundacja rodzinna co do zasady jest zwolniona z CIT zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT.

Zwolnienie to nie ma zastosowania, gdy prowadzona działalność gospodarcza wykracza poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 326 ze zm.).

Dozwolony zakres prowadzenia działalności gospodarczej przez fundację rodzinną obejmuje m.in. udostępnianie mienia na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej (art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy o fundacji rodzinnej).

Obiekty noclegów turystycznych oraz miejsca krótkotrwałego zakwaterowania.

W sprawie, w której orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrywano sprawę podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, w zakresie obiektów noclegowych turystycznych i miejsc krótkotrwałego zakwaterowania (kod PKD 55.20.Z). Podatnik zaplanował podarować fundacji rodzinnej, apartamenty przeznaczone na najem krótkoterminowy, które to fundacja będzie dalej wynajmować. Podatnik stał na stanowisku, że krótkoterminowy najem mieści się w działalności dozwolonej.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej jednak w interpretacji z 19 grudnia 2023 r.  o numerze 0111-KDIB1-34010.662.2023.2.AN uznał jednak, że dochody fundacji rodzinnej z działalności w zakresie najmu krótkoterminowego nie będą zwolnione z CIT, ponieważ wymienione w art. 5 ust 1 pkt. 2 najem i dzierżawa charakteryzują się stosunkowo dużym sformalizowaniem, tj. wskazał, że:

– zwyczajowo jest zawierana umowa, w której są określone prawa i obowiązki najemcy (dzierżawcy) oraz wynajmującego (wydzierżawiającego).

– podpisywany jest protokół zdawczo-odbiorczy, a najemca (dzierżawca) zobowiązuje się do przestrzegania regulaminu i uiszczenia kaucji zabezpieczającej.

– dla umów tego rodzaju okres udostępnienia miejsca (domu, lokalu, pokoju) obejmuje z reguły dłuższe okresy, a rozliczenie usługi ma charakter cykliczny, zwyczajowo w okresach miesięcznych, kwartalnych lub rocznych. Po czwarte najem i dzierżawę wyróżnia brak zmienności najemcy (dzierżawcy).

Według fiskusa usługi krótkoterminowego najmu nie mają powyższych cech.

Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stanął po stronie podatnika. Sąd nie podzielił opinii dot. różnicowania najmu w zależności od czasu jego trwania.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę na fakt, iż najem krótkotrwały podlega ogólnym zasadom z kodeksu cywilnego, a sam zakres art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy o fundacji rodzinnej jest szerszy niż tylko najem czy dzierżawa.

Wyrok – WSA w Gdańsku – 19 czerwca 2024 r. sygn. akt. I SA/Cd 219/24

Fundacje rodzinne dla kogo? Fundacja rodzinna to nie tylko narzędzie do zarządzania majątkiem. To również sposób na angażowanie członków rodziny w realizację celów społecznych, kulturalnych czy edukacyjnych. Przez swoje działania fundacje rodzinne często przyczyniają się do rozwoju społeczności lokalnej i realizacji ważnych celów społecznych.

Dodatkowe zalety fundacji rodzinnej:

• Wymagany początkowy wkład finansowy do założenia fundacji jest stosunkowo
  niski – 100 000 zł, który może być wniesiony nie tylko w formie gotówki, ale także w postaci nieruchomości czy majątku ruchomego.
• Zarządzanie fundacją jest proste, a wiele zasad jest ustanowionych przez samego fundatora.
• Istnieje możliwość prowadzenia działalności biznesowej w określonym obszarze.
• Poziom opodatkowania jest racjonalny.

Płacisz podatki? Tak nie musi być w fundacji rodzinnej
Oszczędności podatkowe w fundacji rodzinnej to kolejna istotna zaleta tej formy działalności. Zarówno przychody założyciela, jak i beneficjenta z fundacji rodzinnej, chociaż podlegają prawu podatku dochodowego od osób fizycznych, nie są objęte opodatkowaniem podatkiem od spadków i darowizn.

Indywidualne przychody uzyskane z fundacji rodzinnej, wynikające zarówno z otrzymanych świadczeń jak i nabytego mienia po rozwiązaniu fundacji, podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych. Stopień opodatkowania zależy od relacji pokrewieństwa między beneficjentem a fundatorem. Dla osób bliskich fundatora, takich jak małżonek czy rodzeństwo (tzw. grupa zero), możliwe jest zwolnienie podatkowe. Dla innych stopa podatkowa wynosi 15%.

Fundacje rodzinne są z reguły zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych, co obejmuje bezpłatne nabywanie majątku i dochody z działalności zgodnej z przepisami o fundacji rodzinnej. Jednak to zwolnienie nie obejmuje podatku dochodowego od świadczeń udzielanych przez fundację na rzecz beneficjenta lub fundatora, ani od mienia przekazanego po rozwiązaniu fundacji. W takich przypadkach fundacja jest opodatkowana stawką 15%.

Zwolnienie nie dotyczy także fundacji prowadzących działalność gospodarczą niespełniającą kryteriów określonych w ustawie o fundacji rodzinnej.

Spadki w rodzinie: Poznaj tajniki fundacji rodzinnej!

Ważne jest przypomnienie, że zachowek to prawo do części spadku w formie pieniężnej przysługujące bliskim krewnym spadkodawcy, którzy zostali pominięci w jego testamencie. Prawo do zachowku przysługuje tym, którzy w naturalny sposób dziedziczyliby po zmarłym zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego.

Wartość zachowku jest ustalana na podstawie całkowitej wartości spadku. Warto zauważyć, że przy wyliczaniu zachowku, majątek przekazany na fundusz fundacji rodzinnej nie jest brany pod uwagę. Istnieje jednak jedno zastrzeżenie – majątek ten musi być przekazany do fundacji co najmniej dziesięć lat przed śmiercią fundatora.

Estoński CIT czy fundacja rodzinna

Koncepcja odroczenia opodatkowania przychodów do momentu ich wypłacenia jest zastosowany zarówno w fundacji rodzinnej, jak i w podatku dochodowym od osób prawnych w modelu estońskim. Obie instytucje jednak znacznie różnią się od siebie pod względem zasad wyboru i funkcjonowania. Fundacja Rodzinna sprawdzi się na pewno tam, gdzie z uwagi na ograniczenia ustawowe nie możemy zastosować Estońskiego CIT – struktury holdingowe, poziom zatrudnienia czy osiąganie przez spółkę dochodów pasywnych przekraczających 50 % wartości przychodów ogółem spółki. Oczywiście nie możemy zapominać, że podstawowym celem fundacji rodzinnej jest sprawne przeprowadzenie procesu sukcesji w rodzinie.

Typ działalności dozwolony w Fundacji rodzinnej

Zakres działalności gospodarczej, jaką może prowadzić fundacja rodzinna, jest ściśle określony przez ustawodawstwo. Dochody z następujących działalności cieszą się zwolnieniem z podatku dochodowego:

• dzierżawa i wynajem,
• sprzedaż majątku, pod warunkiem że nie został on nabyty wyłącznie z myślą o jego dalszej sprzedaży,
• uczestnictwo i przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni,
• udzielanie pożyczek beneficjentom oraz spółkom osobowym i kapitałowym, w których fundacja jest partnerem,
• kupno i sprzedaż papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i podobnych praw,
• produkcja produktów roślinnych i zwierzęcych głównie z własnej uprawy, hodowli lub chowu oraz prowadzenie gospodarki leśnej – w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego.

Jeśli fundacja rodzinna podejmie działalność gospodarczą poza powyższym zakresem, dochody z takiej działalności będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT) w wysokości 25%.

Usługi prawne dla firm: Kluczowe dla fundacji rodzinnej

Również w przypadku fundacji rodzinnej, usługi prawne dla firm są niezbędne. Eksperci w dziedzinie prawa mogą pomóc w procesie zakładania fundacji, doradzić w kwestiach związanych z jej zarządzaniem oraz wspomóc w zrozumieniu zasad opodatkowania i prawa spadkowego. Niezależnie od wielkości majątku, profesjonalne wsparcie prawne jest nieocenione dla skutecznego zarządzania fundacją rodzinną.

Czy fundacja rodzinna jest dla Ciebie?

Podsumowując, fundacja rodzinna jest atrakcyjną opcją dla tych, którzy chcą efektywnie zarządzać swoim majątkiem, planować sukcesję i realizować cele społeczne. Ważne jest jednak, aby rozważyć wszystkie aspekty – od korzyści podatkowych, przez zasady prawa spadkowego, po wymogi administracyjne. Pamiętaj, że zawsze warto skorzystać z profesjonalnych usług prawnych dla firm, aby upewnić się, że fundacja rodzinna jest odpowiednia dla Twoich potrzeb i spełnia wszystkie wymogi prawne.