Wprowadzenie estońskiego CIT w Polsce w 2021 roku dało możliwość zmiany sposobu opodatkowania przedsiębiorstw, szczególnie w zakresie zarządzania zyskami i odroczenia płatności podatku dochodowego. Firmy, które skorzystały z tego systemu, mogą reinwestować zyski bez natychmiastowego obciążenia podatkowego, co stanowi znaczną ulgę w zarządzaniu płynnością finansową. Jednak system estońskiego CIT wiąże się z wieloma pytaniami dotyczącymi obowiązków publicznoprawnych, w tym wpływu tej formy opodatkowania na składkę zdrowotną. W artykule przyjrzymy się, jak składka zdrowotna jest rozliczana w systemie estońskiego CIT, jakie są obowiązki przedsiębiorców oraz czy wybór tej formy opodatkowania wpływa na zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
CIT estoński – zasady ogólne
CIT estoński to forma opodatkowania, która pozwala przedsiębiorcom na odroczenie zapłaty podatku dochodowego do momentu wystąpienia zdarzeń przewidzianych w ustawie, przede wszystkim wypłaty zysku wspólnikom. Zysk osiągnięty przez spółkę nie jest na bieżąco obciążany podatkiem dochodowym, jeśli pozostaje w spółce i nie dochodzi do zdarzeń powodujących obowiązek opodatkowania. Ryczałt od dochodów spółek jest płacony przede wszystkim przy wypłacie dywidendy, ale również w innych przypadkach określonych w ustawie, takich jak m.in. ukryte zyski czy wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą.
Spółki, które zdecydowały się na wybór tego systemu, mogą korzystać z wielu korzyści, takich jak:
- brak bieżącego opodatkowania zysków pozostawianych w spółce i przeznaczanych na rozwój działalności,
- odroczenie zapłaty podatku, które pozwala na bardziej elastyczne zarządzanie finansami spółki.
Jednak system ten nie zwalnia przedsiębiorców z innych obowiązków publicznoprawnych, w tym obowiązków wynikających z przepisów o ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Składka zdrowotna w systemie CIT estońskim
Warto zauważyć, że składka zdrowotna nie stanowi elementu opodatkowania dochodów przedsiębiorstw, lecz jest odrębnym obowiązkiem publicznoprawnym wynikającym z przepisów o ubezpieczeniu zdrowotnym. W przypadku firm opodatkowanych estońskim CIT obowiązki dotyczące składek zdrowotnych pozostają aktualne, jednak wybór tej formy opodatkowania nie wpływa na zasady ustalania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osób fizycznych.
Składka zdrowotna dla właścicieli spółek
Samo posiadanie udziałów w wieloosobowej spółce z o.o. lub akcji w spółce akcyjnej co do zasady nie stanowi tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. Inaczej jest w przypadku jedynego wspólnika spółki z o.o. oraz akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego wkład w postaci pracy lub usług. Wspólnicy spółki komandytowej (komandytariusze i komplementariusze) oraz komplementariusze spółki komandytowo-akcyjnej co do zasady podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu swojego statusu, niezależnie od wyboru estońskiego CIT przez spółkę. Akcjonariusz SKA, który nie jest komplementariuszem, nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu wyłącznie z tytułu statusu akcjonariusza.
Dla wspólników objętych obowiązkiem składkowym składka jest należna niezależnie od tego, czy spółka wypłaca im zysk lub dywidendę – w określonych przypadkach ustala się ją od ustawowej podstawy, a nie od wypłaconego zysku. Niezależnie od powyższego obowiązek opłacania składki zdrowotnej zależy od tytułu ubezpieczeniowego danej osoby, np. umowy o pracę, umowy zlecenia, wynagrodzenia z tytułu powołania albo właściwie ustalonego tytułu związanego z kontraktem menedżerskim. Wybór estońskiego CIT przez spółkę sam w sobie nie zmienia zasad ustalania obowiązku opłacania składki zdrowotnej przez wspólników.
Składka zdrowotna a dywidenda
W systemie estońskiego CIT podatek dochodowy od spółki jest co do zasady odroczony do momentu wystąpienia zdarzeń opodatkowanych, w szczególności wypłaty zysku wspólnikom. Dywidenda wypłacana przez spółkę nie podlega obowiązkowi opłacania składki zdrowotnej, ponieważ nie stanowi tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. Brak składki zdrowotnej od dywidendy nie oznacza jednak, że wspólnik nie ma żadnego obowiązku składkowego – może być zobowiązany do opłacania składki z tytułu statusu wspólnika (od ustawowej podstawy) albo innego posiadanego tytułu.
Wspólnicy otrzymujący wynagrodzenie z umowy o pracę, umowy zlecenia (jeżeli stanowi ona tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego) lub innego tytułu objętego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego opłacają składkę zdrowotną od tych świadczeń. Od wynagrodzenia z umowy o pracę, zlecenia, kontraktu menedżerskiego czy powołania składka wynosi 9% podstawy wymiaru.
Składka zdrowotna w przypadku wynagrodzenia członków zarządu
Członkowie zarządu otrzymujący wynagrodzenie podlegają zasadom właściwym dla tytułu prawnego, na podstawie którego jest ono wypłacane. Może to być m.in.:
- powołanie,
- umowa o pracę,
- umowa zlecenia,
- kontrakt menedżerski,
- działalność gospodarcza.
Porozmawiajmy o współpracy
Jeżeli dany tytuł powoduje obowiązek objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, od wynagrodzenia należy opłacać składkę. Zawarcie kontraktu menedżerskiego w ramach działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie rozliczania składek wyłącznie jak u przedsiębiorcy – konieczne jest ustalenie właściwego tytułu ubezpieczeniowego (uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2015 r., III UZP 2/15 wskazuje na umowę o świadczenie usług jako tytuł ubezpieczenia członka zarządu). Przy wynagrodzeniu członka zarządu z tytułu powołania składkę zdrowotną finansuje ubezpieczony, natomiast spółka zgłasza go do ubezpieczenia oraz oblicza, pobiera i odprowadza składkę (podstawę obowiązków spółki stanowi m.in. art. 85 ust. 17a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej).
Przy estońskim CIT trzeba również sprawdzić, czy wynagrodzenie wspólnika nie stanowi ukrytego zysku. Na podstawie art. 28m ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT wyłączenie z ukrytych zysków obejmuje wynagrodzenia z tytułów wskazanych w tym przepisie (m.in. umowy o pracę, pełnienia funkcji członka zarządu z powołania, umowy zlecenia i kontraktu menedżerskiego) oraz zasiłki pieniężne – w granicach ustawowego limitu. Limit ten wynosi pięciokrotność średniego miesięcznego wynagrodzenia wypłacanego przez spółkę z tych tytułów (nie więcej jednak niż pięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw) za miesiąc poprzedzający wypłatę. Nadwyżka ponad limit nie korzysta z wyłączenia i może zostać uznana za ukryty zysk podlegający opodatkowaniu ryczałtem (art. 28m ust. 3 ustawy o CIT).
Składka zdrowotna a pojęcie dochodu w systemie CIT estońskim
Warto wyjaśnić, że pojęcie dochodu w systemie estońskiego CIT różni się od klasycznych zasad opodatkowania CIT. W ryczałcie od dochodów spółek opodatkowaniu podlegają określone w ustawie kategorie dochodów, w szczególności dochód z tytułu podzielonego zysku, ukrytych zysków oraz wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Zakwalifikowanie świadczenia do określonej kategorii dochodu w estońskim CIT samo w sobie nie przesądza o obowiązku ani podstawie wymiaru składki zdrowotnej osoby fizycznej. Skutki podatkowe wynagrodzeń wypłacanych wspólnikom należy zatem rozpatrywać odrębnie od obowiązków związanych z ubezpieczeniem zdrowotnym.
Warto pamiętać, że:
- wynagrodzenie otrzymywane z tytułu objętego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym podlega składce zdrowotnej na zasadach właściwych dla tego tytułu,
- dywidenda wypłacana wspólnikowi sama w sobie nie stanowi podstawy naliczania składki zdrowotnej (wspólnik może jednak podlegać ubezpieczeniu ze względu na swój status w spółce lub inny tytuł).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy w estońskim CIT płaci się składkę zdrowotną?
Sam wybór estońskiego CIT nie wpływa na obowiązek opłacania składki zdrowotnej. Decyduje o nim tytuł ubezpieczeniowy danej osoby, np. status wspólnika określonego rodzaju spółki, zatrudnienie lub odpłatne pełnienie funkcji na podstawie powołania. Sama dywidenda nie podlega składce zdrowotnej.
Czy od dywidendy wypłacanej w systemie CIT estońskim trzeba odprowadzać składkę zdrowotną?
Nie. Dywidenda nie podlega składce zdrowotnej, ponieważ nie stanowi tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.
Czy członek zarządu spółki na estońskim CIT musi płacić składkę zdrowotną?
Tak, jeżeli otrzymuje wynagrodzenie z tytułu, który podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, np. na podstawie powołania, umowy o pracę lub umowy zlecenia. Składka nie jest natomiast należna od dywidendy.
Podsumowanie
W systemie estońskiego CIT składka zdrowotna zależy od tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, a nie od samej formy opodatkowania spółki. Tytuł taki stanowi co do zasady status jedynego wspólnika spółki z o.o., wspólnika spółki komandytowej lub komplementariusza SKA (oraz akcjonariusza PSA wnoszącego pracę lub usługi w okresie ich świadczenia). Brak składki zdrowotnej od dywidendy nie wyklucza obowiązku jej opłacania z tytułu statusu wspólnika albo innego tytułu ubezpieczeniowego.
Wynagrodzenia z tytułów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym podlegają składce (co do zasady 9% podstawy wymiaru), podczas gdy dywidenda nie stanowi podstawy jej naliczenia. Przy ustalaniu wynagrodzenia wspólnika trzeba też każdorazowo sprawdzić, czy jego część nie przekracza limitów i nie stanowi ukrytego zysku dla celów estońskiego CIT.
W Tactis dobieramy sposób wypłat dla wspólników spółek na estońskim CIT tak, by policzyć łącznie ryczałt, PIT, ZUS i składkę zdrowotną. Jeśli chcą Państwo sprawdzić, ile kosztuje wynagrodzenie, a ile dywidenda w Państwa spółce – zapraszamy do kontaktu.
